Mánaðarskipt færslusafn fyrir: maí 2014

Klausturmenning á Íslandi og Norðurlöndum á miðöldum

Margaret Cormack

Icelandic Monastic Foundations and their Legends

Fimmtudaginn 22. maí 2014 kl. 16.30
Árnagarði 201

Johanna Olafsdottir
Margaret Cormack

Probably no one today believes that the pagan Hildir fell down dead when he violated the sacred space of Kirkjubær, site of the future convent (Land­námabók ÍF 1 pp. 323-26). Scholars who reject this episode may nonetheless be loth to jettison the idea that papar once lived on the spot. And what about the foundation of Þingeyrar by St. Jón Ögmundarson? Does the motif of measuring out the grounds with his cloak conceal a genuine attempt to found a monastery? My presentation will consider the stories about, and evidence for, foundation of Icelandic religious houses such as Kirkjubær, Þingeyrar, Skriðuklaustur, and Reynisstaður.

Margaret Cormack er prófessor í trúarbragðafræði við  College of Charleston í Suður-Karólínu í Bandaríkjunum. Rannsóknir hennar lúta einkum að íslenskri trúarbragða- og kirkjusögu, þjóðfræði og göldrum fram á 18. öld.

Strengleikar

Terje S. Torgilstveit

Middle Norwegian and Middle Icelandic

Some similarities and some differences

Þriðjudaginn 20. maí 2014 kl. 16.30
Árnagarði 301

Terje Torgilstveit
Terje S. Torgilstveit

The period roughly from the Black Death until one generation after the Reformation has traditionally been described as rather unstable and it has been labelled as a „middle“ period in both Icelandic and Norwegian language history. In this lecture, I will compare some of the major changes in Middle Norwegian with the development in Middle Icelandic and look at some similarities and some differences. At the end of the Middle Norwegian period, the language had lost most of the Old Norse system of inflectional morphology, while Icelandic largely retained it (though some leveling occurred). In addition, the impact of Low German had partially transformed the lexicon in Norwegian. The changes from Old to Modern Icelandic were mainly phonological and some of the minor phonological innovations in Icelandic are shared with western Norwegian dialects. The modern spoken Faroese and Icelandic have gone through a quantity shift. The Mainland Nordic languages have also had quantity shifts, but Icelandic shows that such a shift does not necessarily cause the reduction of vowels in endings. In the written Icelandic of the 15th and 16th century there are examples of Norwegian or Danish forms, Low German words and deviant inflected forms. These occurrences could lead us to believe that Icelandic was at the time developing in the same direction as the Mainland Nordic languages, but this did not happen; the language change was halted and most of these forms gradually disappeared from the Icelandic language. Lastly I will ask the question Why did Icelandic and Norwegian develop in different ways?

Terje S. Torgilstveit is a PhD candidate at the University of Agder. He has previously published on various topics, such as tense and Aktionsart in Old Norse and on Lombardic sound change. He is currently working on a morphological analysis of Middle Norwegian texts and a description of some language changes.

Klausturmenning á Íslandi og Norðurlöndum á miðöldum

Guðvarður Már Gunnlaugsson

Voru scriptoria í íslenskum klaustrum?

Fimmtudaginn 8. maí 2014 kl. 16.30
Lögbergi 101

GMG
Guðvarður Már Gunnlaugsson

Menn hafa lengi gert ráð fyrir að bækur hafi verið skrifaðar í íslenskum klaustrum og að þau hafi verið fræðasetur jafnt sem miðstöðvar bókagerðar. Sem dæmi má nefna að Ólafur Halldórsson taldi að allmargar bækur frá þriðja fjórðungi 14. aldar hefðu verið skrifaðar í Ágústínusarklaustrinu á Helgafelli (Helgafellsbækur fornar, 1966). Erlendis var algengt að handrit væru skrifuð í klaustrum svo að það kæmi ekki á óvart að sú hafi einnig verið raunin hérlendis. Í erlendum klaustrum voru allvíða sérstakar skrifarastofur, svokallaðar scriptoria, og spyrja má hvort svo hafi einnig verið hér. Til að svara því verður fyrst að skilgreina orðið scriptorium og í því samhengi er vert að velta því fyrir sér hvort orðið skrifstofa, sem kemur tvívegis fyrir í texta frá miðöldum, hafi verið bein þýðing á scriptorium. Í fyrirlestrinum verður gerð grein fyrir fjölda þeirra handrita sem talin eru skrifuð í íslenskum klaustrum með nokkurri vissu, auk þess sem litið verður á heimildir þar sem þess er beinlínis getið að klausturfólk hafi skrifað handrit.

Guðvarður Már Gunnlaugsson er handritafræðingur og rannsóknardósent við Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Rannsóknir hans lúta einkum að íslenskum handritum, aldri þeirra og uppruna, þróun skrifleturs á Íslandi og greiningu rithanda.