Fyrirlestrar Miðaldastofu

Hannes Hólmsteinn Gissurarson og Sverrir Jakobsson

Snorri Sturluson: Frumkvöðull frjálslyndrar íhaldsstefnu?

Samræða um túlkun

Fimmtudaginn 2. desember 2021 kl. 16.30
Lögbergi 101

Sverrir Jakobsson
Hannes Hólmsteinn Gissurarson

Hvers vegna skipaði Hannes Snorra Sturlusyni fremst í tveggja binda rit sitt, Twenty-Four Conservative-Liberal Thinkers? Hvers vegna á Snorri heima með heilögum Tómasi af Akvínas og John Locke?Vegna þess að í Heimskringlu setti Snorri skýrt fram tvær hugmyndir, sem áttu eftir að gegna mikilvægu hlutverki í frjálslyndri íhaldsstefnu Lockes og eftirmanna hans. Hin fyrri er, að vald konunga sé sótt til þjóðarinnar. Þeir ríki við samþykki þegnanna, ekki af náð Guðs. Seinni hugmyndin er, að konungar séu bundnir af óskráðu samkomulagi, hinum góðu, gömlu lögum, og ef þeir brjóta það, til dæmis með þungum sköttum og óþörfum hernaði, þá mega þegnarnir steypa þeim af stóli. Þetta sést best af ræðu Þórgnýs lögmanns. Við þetta bætist þriðja hugmyndin úr ræðu Einars Þveræings: Úr því að konungar eru misjafnir, er best að hafa engan. Svipaðra hugmynda um sérstöðu Íslendinga gætir í ræðu Þorgeirs Ljósvetningagoða, sem Ari fróði samdi. Þótt sagan um landvættirnar sé ættuð úr biblíunni, notar Snorri hana óbeint til að vara Noregskonung við að ráðast á Ísland. Jafnframt er Egils saga um einstaklinginn, skáldið og hetjuna, sem stígur út úr hefðbundinni umgjörð tilveru sinnar. Einstaklingshyggja fæddist því ekki á endurreisnartímanum á Ítalíu, eins og Jacob Burkhardt hélt fram, heldur miklu fyrr. Túlkun Hannesar á Snorra er í beinu framhaldi af því, sem Sigurður Nordal, Sigurður Líndal, Birgit Sawyer og Magnús Fjalldal hafa skrifað um hinn íslenska sagnameistara.

Hannes reifar í fyrirlestrinum túlkun sína á Snorra Sturlusyni og Sverrir bregst við.

Hannes H. Gissurarson er prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands. Hann lauk B.A. prófi í heimspeki og sagnfræði og cand. mag. prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands og D.Phil. prófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla. Hann hefur verið lektor, dósent og prófessor í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands frá 1988, setið í bankaráði Seðlabankans og stjórn Mont Pelerin samtakanna og verið gistiprófessor við marga erlenda háskóla. Hann hefur gefið út fjölda bók, en hin nýjasta er Twenty-Four Conservative-Liberal Thinkers í tveimur bindum, sem kom út í Brüssel í árslok 2020.

Sverrir Jakobsson er prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands. Hann er sérfræðingur í miðaldasögu og hefur sinnt margvíslegum rannsóknarsviðum, svo sem stjórnmálasögu Íslands, sögu kristni og kirkju, hugmynda- og hugarfarssögu miðalda, sjálfsmyndum Íslendinga á miðöldum, sögu Breiðfirðinga, sagnaritun um Noregskonunga og hugmyndum um væringja og Austurvegsþjóðir.

Samræðan fer fram á íslensku og er öllum opin á meðan húsrúm leyfir; hámark 50 manns; grímuskylda.

Streymi: https://eu01web.zoom.us/j/62564383701