Miðaldastofa Háskóla Íslands

Næsti opni fyrirlestur

Á sögustöðum: Söguskoðun og dýrlingar

Fyrirlesari: Helgi Þorláksson er prófessor emeritus í sagnfræði við Háskóla Íslands.
Dags: 8. desember 2022, kl. 16:30 til 17:30
Staðsetning: Lögberg, Stofa 101

  • Fyrirlestrar Miðaldastofu eru opnir öllum. The talk will be delivered in Icelandic. All are welcome to attend.

 

Um fyrirlesturinn

Fyrirlesari gaf á dögunum út bókina Á sögustöðum og meginstefið þar er hin gamla „söguskoðun sjálfstæðisbaráttunnar“, sem svo hefur verið nefnd, og  fyrirlesari telur að móti skilning landsmanna almennt á hinum merku og þekktu sögustöðum sem einkum er fjallað um í bókinni; þeir eru sex,  Bessastaðir, Skálholt, Oddi, Reykholt, Hólar og Þingvellir.

Bókin er tilraun til að koma að gagnrýni á hina gömlu söguskoðun með því að tiltaka einstök þekkt dæmi um hvernig hún mótar skilning á sögu staðanna sex. Í bókinni eru gagnrýnd atriði sem túlkuð hafa verið  í anda hins gamla skilnings og eru skýrð í ljósi breyttra hugmynda.  Í fyrirlestrinum verður hin svonefnda „söguskoðun sjálfstæðisbaráttunnar“ í fyrstu skýrð og síðan rakin nokkur dæmi um hvernig hún hefur mótað skilning landsmanna og gerir enn. 

Fyrirlesari telur að kaþólsk kirkja og kaþólsk trú á miðöldum séu sérstaklega vanækt eða mistúlkuð í sögu fjögurra af stöðunum sex og rekur það til hinnar gömlu söguskoðunar. Hann ræðir einkum um Þorlák helga og Skálholt og Odda, biskupinn og dýrlinginn Guðmund góða og Hóla og Ólaf helga og Þingvelli.

Fyrirlesari telur að dýrlingarnir Þorlákur og Guðmundur séu ekki aðeins að miklu leyti vanæktir í umfjöllun um tilgreinda staði heldur njóti þeir lítt sannmælis. Um verndardýrling Þingvalla, Ólaf helga, hefur ríkt þögn. Fyrirlesari grefst fyrir um það af hverju umfjöllun um dýrlingana Guðmund og Þorlák er eins og nefnt var og þögn ríkir um Ólaf og tengir við „söguskoðun sjálfstæðisbaráttunnar“.

Titill
Um fyrirlesarann

Text

Helgi Þorláksson er prófessor emeritus í sagnfræði við Háskóla Íslands. Helgi hefur í rannsóknum sínum einkum fengist við hagsögu, stjórnmálasögu og menningarsögu tímabilsins 900 til 1700.

Meðal nýlegra rita eftir hann er bókarhluti um tímabilið 900 til 1600 í verkinu Líftaug landsins, um sögu íslenskrar utanlandsverslunar, útgefið 2017, og kaflar í verkinu Snorri Sturluson and Reykholt frá árinu 2018 um Reykholtsverkefnið svonefnt.

Fyrirlesari tekur um þessar mundir þátt í Oddarannsókninni sem svo er nefnd.

Image
Image
Helgi Þorláksson

Miðaldastofa Háskóla Íslands

Miðaldastofa er vettvangur við Háskóla Íslands fyrir rannsóknir í miðaldafræðum og fyrir þverfræðilegt samstarf og verkefni sem varða málefni og miðlun miðaldafræða. 

Markmið Miðaldastofu er að leiða saman miðaldafræðinga úr mismunandi fræðigreinum, skipuleggja rannsóknaverkefni og eiga aðild að þeim, standa fyrir ráðstefnum og málstofum, stuðla að samstarfi við stofnanir innan og utan Háskóla Íslands og beita sér fyrir útgáfu fræðilegs efnis um miðaldir.

Image
""